چه چیز در شیوه ی زندگی فردی یا گروهی نهفته شده است که باید به عنوان یک حق بشری مورد حمایت قرار گیرد؟ معمولا بی درنگ پاسخ می دهیم که “فرهنگ”. اما فرهنگ دارای چه مؤلفه هایی است که می توان و باید در چارچوب حقوق بشر از آنها محافظت نمود؟ دولت در حوزه هایی همچون مالکیت فکری، دانش سنتی، زبان و هویت چه مسؤولیتی دارد؟ در سطوح سیاست پردازی، قانونگذاری، تأمین بودجه و رویای قضایی باید دست به چه اقداماتی زد تا حقوق فرهنگی مورد حمایت قرار بگیرند و ترویج شوند؟ آیا قطع نظر از جنبه ی گروهی، فرد راسا از حقوق فرهنگی برخوردار است؟ مشخصا مجادله ی بر سر حقوق فردی و گروهی در وادی حقوق فرهنگی به چه نحو پی گرفته می شود؟ اینها پرسش هایی دشوار و در عین حال لازم و ضروری هستند که کتاب منحصر به فرد حاضر، بسیار به موقع به آنها می پردازد.
حقوق فرهنگی یکی از مغفول ترین موضوعات حقوق بین الملل بشر به شمار می رود. در عین حال، لزوم اتخاذ تدابير مقتضی هم در سطح بین المللی و هم در سطح ملی در این حوزه بیش از همیشه احساس می شود. امروزه به رغم آنکه در وادی علوم انسانی شاهد آثار و نوشتجات بسیاری در مورد فرهنگ هستیم، ليكن عمدتا آثار مرتبط با حقوق بین الملل بشر منحصرا از دریچه ی بحث پیرامون نحوهی برخورد (یا عدم برخورد) فرهنگ با ضوابط و موازین حقوق بین الملل بشر به مقوله ی فرهنگ می پردازند. با این حال کتاب حاضر، درست در سر بزنگاه، این رویکرد را به نحوی تغییر داده که ضوابط و رویای حقوق بین الملل بشر به سمت و سویی رهنمون شده اند که فرهنگ را در خود ادغام نمایند. موجب بسی امتنان است که کتاب حقه ای فرهنگی در حقوق بین الملل در برهه ی زمانی ای منتشر شده که ما مهیای برگزاری شصتمین سالگرد اعلامیه ی جهانی حقوق بشر در سال ۲۰۰۸ هستیم. به واقع اعلامیه ی جهانی، سندی پویا و زنده است که از جهات مختلف می توان در آن نگریست و در حوزه هایی دست به تحقیق و پژوهش زد که ممکن است تاکنون نسبت به آنها اهمال صورت گرفته باشد.
السا استاماتوپولو از سیاسی نمودن مقوله ی فرهنگ اجتناب نموده و وارد وادی ماهیت گرایی فرهنگ نشده است. او مفصلا اسناد قانونی بین المللی، رویه ی بین المللی، رویای قضایی، آثار و نوشتجات را مرور نموده و در بررسی این اسناد حقوقی از سایر رشته ها نیز کمک گرفته؛ از این رهگذر او هم در قالب حق فردی بشر و هم در قالب حقوق جمعی بشر، طیف کاملی از حقوق فرهنگی را ارائه نموده است از قبیل حقوق مردمان بومی و اقلیتها، حقوق زنان و مهاجران. او با کنار هم گذاشتن این اسناد پراکنده، دیدگاهی را عرضه می کند که حقیقتا برای سیاست پردازی در مقیاس عمومی مجاب کننده است.
همان گونه که میدانیم، در دنیایی که جهانی شدن اقتصاد، حجم انبوه مهاجران، فقر و فلاکت و تنش های منبعث از آن، نمایه های فرهنگی، منازعات قومی و مذهبی و خيزش جامعه ی اطلاعاتی باعث شده اند که تمدنها بیش از پیش با هم در تماس باشند، حقوق فرهنگی باید بخشی از مسیر رفع موارد تبعیض و نابردباری گردند تا صلح و آرامش مستقر شود و به توسعه ی اقتصادی و اجتماعی رهنمون شویم. در غالب موارد اظهار تمایل می کنیم که مردم چه در جوامع گوناگون داخل کشور و چه در آن سوی مرزها با هم همکاری داشته باشند، به تفاهم نائل آیند و شأن و منزلت یکدیگر را ارج نهند. می گوییم که خواهان تقویت کشورهای دموکراتیکی هستیم که حقیقتا چند فرهنگی اند. اگر چنین آرمان هایی را مدنظر داریم، آنگاه باید بگویم که السا استاماتوپولو، دست به ارائه ی تدابیر مثبتی برای ما زده که هم توانایی اتخاذ انها را داریم و هم باید آنها را به کار بگیریم. حقوق فرهنگی که اغلب گنجینهای مهم برای آسیب پذیرترین اقشار جامعه به شمار می روند، باید به سایر فعالیت های حقوق بشری – ملحق گردند. یکی از راههای نیل به جهانی شدن از بعد اخلاقی از وادی حقوق فرهنگی عبور می کند. این کتاب را انتشارات «خرسندی» به چاپ رسانده و در فروشگاه اینترنتی رونابوک به فروش می رسد.
